Wijnland Georgië

Aan de voet van de Kaukasus, op de grens van Europa en Azië, ligt het wat vergeten wijnland Georgië.
De naam Georgië is ontleend aan het Grieks: ge betekent aarde en (w)ergoo betekent werken, het land bewerken. De Georgiërs zelf noemen hun land Sakartvelo.
Vanaf het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft Nederland - vooral de bevolking van Texel - betrekkingen met Georgië. Voor de meeste Nederlanders is dit land pas goed op de kaart gezet door Sandra Roelofs, de Zeeuwse echtgenote van ex-president Mikhail Saakasjvili.
Georgië is ruim anderhalf keer zo groot als Nederland en telt tussen de 4,5 en 5 miljoen inwoners. Het exacte inwonertal is niet bekend, veel Georgiërs zijn in de afgelopen vijftien jaar geëmigreerd of gaan werken in het buitenland.
Het land grenst in het westen aan de Zwarte Zee, in het noorden aan Rusland en in het zuiden aan Armenië en Turkije. In het noorden ligt het Kaukasusgebergte met bergtoppen boven de 5000 m, waarvan de Kazbek met 5.047 m een van de opvallendste is. Het gebergte beschermt het land tegen de koude noordenwind. De hoofdstad Tbilisi ligt in het zuidoosten op ongeveer dezelfde breedtegraad als Barcelona. Het klimaat is afwisselend, van subtropsich tot een mild landklimaat. Zo'n klimaat zorgt voor karaktervolle, frisse witte wijnen en krachtige, volle rode wijnen met een intense kleur.

Georgië wordt door deskundigen wel het oudste wijnland genoemd waar de bakermat van de wijncultuur zou liggen. Zeker is dat Georgië een zeer lange traditie heeft in de wijnbouw. De vele inheemse druivenrassen en de vruchtbare bodem zorgen, met het zonnige klimaat, voor ideale omstandigheden om er unieke wijn te maken.
In de werken van Homerus en Apollonius van Rhodos wordt al vóór onze jaartelling melding gemaakt van het cultiveren van wijnstokken. Archeologische vondsten wijzen erop dat de Kaukasus, en speciaal Georgië, het land is waar voor het eerst gecultiveerde druivenrassen zijn aangetroffen en dat de kunst van het wijnmaken zich van hieruit heeft verspreid.
Het Georgische woord voor wijn is gvino en is een oorspronkelijk woord. Het geeft aan dat de wijnbouw al heel lang bestaat in Georgië.
Hugh Johnson en James Halliday schrijven in 1992 in "The Vintner's Art", New York, N.Y:
"Georgië heeft de vroegste bewijzen van het cultiveren van wijnstokken en daaruit is de gecultiveerde variant van de 'Vitis Vinifera Sativa' voortgekomen. Archeologische afdrukken verwijzen naar ongeveer 5000 v. C. De mensheid verkeerde nog in het Stenen Tijdperk toen de eerste wijnstokken werden gecultiveerd en - vermoedelijk - de eerste wijn werd gemaakt".
In zijn boek "Vinifera" gaat de bekende wijnschrijver Hugh Johnson verder:
"Oude druivenpitten die bij opgravingen bij Shulaveri (Zuid-Georgië nabij de Armeense grens) zijn gevonden, zijn geïdentificeerd als een gecultiveerde variant. De ouderdom en de vorm van verschillende van deze pitten zijn het meest doorslaggevende bewijs dat wijnbereiding in Georgië een inheemse aangelegenheid was, die al zo'n zevenduizend jaar geleden werd bedreven en dat de 'godendrank', zoals wijn in Georgië soms wordt genoemd, van plaatselijke herkomst is".
Johnson doelt hier op een gemeenschappelijke expeditie van het Historisch Staatsmuseum Simon Janashia en de Staatsuniversiteit van Tbilisi. Men ontdekte in 1965 in de heuvels bij Shulaveri een oude nederzetting waar in een bodemlaag een grote hoeveelheid plantkundig materiaal is aangetroffen. Tussen het opgegraven materiaal bevonden zich druivenpitten die wetenschappelijk onderzocht zijn door buitenlandse experts


De algemene conclusie luidt dat het hier de oudste druivenpitten betreft van gecultiveerde duivensoorten, niet alleen van Georgië maar van de hele wereld.
In Turkije, Syrië, Libanon en Jordanië zijn ook druivenpitten gevonden tijdens archeologische opgravingen, maar deze zijn wat betreft ouderdom en vorm verschillend van de Georgische soorten.
De Amerikaanse hoogleraar Mark Govern schreef in 1999 in de catalogus van de "National Treasures of Georgia"-tentoonstelling:
"Georgië is het moederland van de wijnbereiding en dat is een feit, gebaseerd op gegevens uit het late Neolitische Stenen Tijdperk. De wijnbereiding maakte zijn entree in het culturele en economische leven van de mensheid in Georgië".
Druivenpitten die in de oertijd al werden gecultiveerd zijn bij Shulaveri gevonden en gedateerd 6000 v.C. Dit alles getuigt van een hoogwaardige wijncultuur die in die tijd plaatsvond in de dalen van de Mtkvari-rivier in Zuid- en Midden-Georgië.

Wijnbouw

Georgische wijnen zijn door de eeuwen heen gemaakt van inheemse druivenrassen. Er bestaan maar liefst ruim vijfhonderd verschillende soorten, waarvan zo'n vierhonderd in aparte kwekerijen tegen uitroeiing worden beschermd.
Voor een commercieel haalbare wijnbouw zijn slechts zo'n dertig rassen beschikbaar.
In de negende eeuw werd in Ikalto, even ten noorden van Telavi in Kachetië, een academie opgericht met een afdeling voor vinologie. Vanaf die tijd is, behalve van vader op zoon, kennis en vakmanschap van het wijnmaken op bredere schaal doorgegeven en bewaard.
In de tweede helft van de negentiende eeuw ontwikkelde Georgië de wijnbouw tot grote hoogte. Een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van inheemse druivenrassen werd geleverd door prins en schrijver Alexander Chavchavadze, die de Georgische wijn een grotere bekendheid gaf. De prins had bezittingen bij het dorpje Tsinandali in de wijnstreek Kachetië. Op zijn landgoed liet Chavchavadze een vinotheek bouwen, die nog steeds bestaat en waar oude wijnen worden bewaard en te koop worden aangeboden. De Russische schrijvers Poesjkin en Lermontov kwamen Chavchavadze dikwijls gezelschap houden op zijn landgoed.

Georgië is ruim anderhalve eeuw onderdeel geweest van het grote buurland Rusland. Eerst werd het vorstendom van Kartlo-Kachetië in 1801 ingelijfd bij het tsarenrijk Rusland; Imeretië, Goerië, Samegrelo, Svanetië en Abchazië volgden in de daarop volgende decennia.
Als gevolg van de Russische Revolutie kon Georgië een onafhankelijke, democratische republiek worden in 1918, tot de inval van het Rode Leger van het bolsjewistische Rusland op 25 februari 1921 er een eind aan maakte. Bezetting en sovjetisering volgden en in 1924 werd het land een Sovjet-republiek.
Wijnbedrijven werden staatsbedrijven en wijngaarden die veel geleden hadden in de tubulente jaren van de revolutie, werden hersteld.
Georgië was weliswaar een welvarend Sovjet-land, maar die welvaart was afhankelijk van een planmatige economie en de import-strategie van Moskou.
Rond 1980 waren er in Georgië nog 120.000 ha wijngaarden in productie, wat nadien werd gehalveerd door het anti-alcohol beleid van president Michail Gorbatsjov van de Sovjet-Unie. Op zijn initiatief moesten wijnstokken plaatsmaken voor meloen-aanplant. De wijnboeren kregen nauwelijks betaald voor hun druivenoogst en moesten wel op andere landbouwproducten overgaan.
Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd Georgië in 1991 een zelfstandige republiek.
In tegenstelling tot de omringende landen heeft de wijnbouw in Georgië steeds in de belangstelling gestaan en men besefte terdege dat wijn behalve een genotsmiddel, vooral ook handelswaar is.
Door de crisis, ontstaan door de teloorgang van het Sovjet-imperium, zijn veel economische sectoren van Georgië in verval geraakt, maar de wijnbedrijven zijn geleidelijk geprivatiseerd. Om naar internationale markten te exporteren moest de botteling totaal anders aangepakt worden. Wijnbedrijven kregen te maken met de vrije-markt-economie en men moest noodgedwongen het management herzien. Er werden aanpassingen gevraagd op het gebied van kwaliteit, organisatie en professionaliteit.

Na de privatisering van de wijnbedrijven in 1993-1995 zijn er veel nieuwe wijngaarden aangeplant om aan de grote vraag naar rode druivensoorten tegemoet te komen.
De geprivatiseerde wijnindustrie exporteerde in 2005 traditiegetrouw zestig miljoen flessen wijn per jaar naar Rusland, hetgeen 88% van de totale wijnproductie inhield. De Oekraïne, de Baltische staten, Polen, Japan en Amerika waren eveneens goede, maar kleine afnemers en in zeer geringe mate is er uitgevoerd naar West-Europa.
Totaal onverwacht werden op 27 maart 2006 de Russische grenzen gesloten voor Georgische wijn en ingevoerde wijnen werden teruggestuurd. Later werden ook andere goederen geweerd en werd het werken voor Georgiërs in Rusland bemoeilijkt. Het vinden van nieuwe afzetmarkten buiten de voormalige Sovjet-Unie was een absolute noodzaak om aan een negatieve spiraal te ontkomen.


Nieuwe wijnen uit een oud wijnland

Voor de moderne internationale markt bleek een geavanceerde techniek voor een goede wijnproductie onontbeerlijk. Met hulp vanuit West-Europa en Australië worden er nu wijnen geproduceerd waarin het beste van de internationale wijnexpertise en de oude Georgische traditie om wijn te maken samengebracht zijn. Het succes van een oude wijncultuur is, dat deze zich traditiegetrouw in de genen van elke wijnmaker bevindt.
Tot voor kort werden bijzondere wijnen bereid volgens de traditionele vinificatie in 'kvevris', ingegraven kruiken van aardewerk en waarin de temperatuur vrij constant blijft. Voor exportwijnen zijn deze kruiken vervangen door roestvrijstalen tanks. Ook worden er tegenwoordig steeds meer eikenhouten vaatjes gebruikt voor een verdere rijping.
Georgië is niet het enige land in dit deel van de wereld dat gebruik maakt van deze 'kvevris'. Hugh Johnson wijdde er een lyrische beschrijving aan in zijn boek "The Story of Wine".


Grote stenen marani - wijnkelder - van een wijnbedrijf in Kachetië met
ingegraven kvevris - aardewerken kruiken


Sinds kort introduceert een aantal wijnbedrijven opnieuw deze methode voor enkele van hun wijnen, maar nu krijgen de jonge wijnen nog een na-opvoeding in houten 'barriques' om meer finesse en een nog rondere smaak te bewerkstelligen.

Klik hier voor bekijken van een video over de traditionele methode van wijnbereiden in kvevri: Ancient Georgian traditional Qvevri wine-making method (2013).

Georgië kent zeer oude tradities die men door de eeuwen heen heeft weten te behouden. Hun taal en schrift, muziek, keuken en wijnbouw zijn uniek te noemen. Een gast is voor een Georgiër een geschenk van God en een reden voor een feestmaal. Het consumeren van wijn bij zo'n maaltijd is een ceremoniële aangelegenheid en wordt aangestuurd door de 'tamada' of toastmeester. Deze gastheer heft als eerste het glas en bij elke toast die hij voor een disgenoot uitbrengt, worden voorouders, disgenoten, vrienden en belangrijjke gebeurtenissen in het zonnetje gezet. Men eindigt met "gaumardjos" te zeggen, "de zege is aan u!"
Georgië is een land om van te houden, het volk heeft een eigen identiteit en een sterk gevoel van eigenwaarde. Deze mensen weten wat kwaliteit is.

Internationale samenwerking

Georgiërs leren snel en het land lijkt op de goede weg. Na de val van het communisme hebben geprivatiseerde wijnbedrijven veelvuldig gebruik gemaakt van adviezen van buitenlandse wijnmakers. De technologie in de wijnbouw heeft zich de afgelopen jaren enorm verbeterd en buitenlandse investeringen nemen toe. Verbeteringen komen in de eerste plaats ten goede aan de conditie van de wijngaarden, van de wijndruiven en uiteindelijk de vinificatie. De uitmonstering van de flessen heeft kwaliteit gekregen en mag worden gezien.
Georgië heeft haar politiek en economie ondubbelzinnig op het Westen gericht en de economie groeit gestaag. De huidige regering van Mikhail Saakasjvili initieert grote projecten en de internationale gemeenschap ziet heil in de Georgische aanpak: behalve investeringen van particuliere ondernemingen en middelen van hulporganisaties, vloeit er ook geld van de EU, het IMF en de Wereldbank het land binnen, waarvan ook de wijnsector profiteert.
De Georgische wijnwetgeving is op het niveau gebracht van die van de Europese Unie. Deze nieuwe wetgeving is inmiddels goedgekeurd en erkend door de EU, mede door inspanningen van de Duitse ontwikkelingsorganisatie GTZ, die wereldwijd actief is. De Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit is een onderneming voor technische samenwerking en ondersteunt complexe vernieuwingen en hervormingsprocessen in ontwikkelingslanden of in landen die een radicale verandering ondergaan. Al hun activiteiten stemmen zich af op de levensomstandigheden van de mensen met als doel perspectieven evenwichtig te verbeteren.

Appellaties

Georgië is nu verdeeld in vijf wijnbouwgebieden, die zijn onderverdeeld in verschillende sub-regio's. Wijnen worden nu ingedeeld op appellaties wat betreft: gebied van herkomst, druivenras, vinificatie-methode en verplichte opleg (lagering).
De wijnbouw kent inmiddels achttien appellaties, waarvan de meeste zich binnen Kachetië bevinden, de provincie waar nu de meeste exportwijnen geproduceerd worden.
Vanaf het jaar 2000 gebruiken gerenommeerde wijnbedrijven in toenemende mate wijndruiven uitsluitend uit de eigen wijngaarden om steeds met volledig gerijpt fruit te kunnen werken.
Ook de controle op de kwaliteit van exportwijnen is versterkt. Specialisten doen onderzoek in een speciaal laboratorium voor kwaliteitsanalyse in Tbilisi. Dit vroegere staats-controlebedrijf werd met behulp van een miljoen euro door de Duitse organisatie GTZ geherstructureerd tot een superlaboratorium waar bewijsmonsters van exportwijnen worden bewaard.
Naast deze positieve ontwikkelingen, ondersteunt de GTZ de wijnbouw nog meer door het organiseren van en het deelnemen aan nationale- en internationale wijnexposities voor een zo breed mogelijke presentatie en voor meer bekendheid van deze mooie wijnen. De vele oorkondes en medailles die vanaf 2000 in West-Europa en Amerika zijn gewonnen, bevestigen nog eens de goede kwaliteit van producten, afkomstig uit dit oude wijnland.


Wijngebieden

1. Subtropische Zwarte Zee strook
2. Ratsja-Lechoemi
3. Imeretië
4. Kartlië
5. Kachetië


Rechts: Kachetië met de Alazani rivier. Aan weerszijden van de rivier liggen de plaatsen met klinkende wijnnamen.






















Georgische wijn in de Lage landen

Georgische wijnen zijn het waard om ontdekt te worden, ook in landen waar het aanbod groot is. De namen klinken nogal exotisch voor Nederlandse wijnspecialisten en liefhebbers. Als het aan de export-gerichte Georgische wijnmakers ligt, komt hier spoedig verandering in. Saperavi, Kindzmarauli, Napareuli en Mukuzani zijn bereid van rode Saperavi-druiven. Kindzmarauli en Khvanchkara (deze laatste van de Alexandrouli-druif) zijn natuurlijke, half-zoete rode wijnen. Er is dus geen most, alcohol of suiker toegevoegd.
Witte wijnen zijn o.a.Mtsvane, Tsinandali en Hereti (van Mtsvane en Rkatsiteli-druiven). Een witte, natuurlijke half-zoete variant is Tvishi (van de Tsolikauri-druif).

Georgische wijnen zijn stuk voor stuk juweeltjes waarvan uw gasten of uw klanten zullen opkijken. Het zijn producten voor de wijnspecialist met een persoonsgerichte verkoop. De wijnen zijn al jong snel op dronk maar kunnen ook goed worden bewaard. Het is de moeite waard om de ontwikkeling van de wijnen te blijven volgen die een na-opvoeding kregen op hout (barrel aged). Het zijn wijnen waarin de Georgische wijnmaker zijn ziel heeft gelegd, het zijn wijnen met een verhaal!